Không gian mạng đã biến thành một “đấu trường” công cộng đầy kịch tính, nơi mỗi lời nói có thể trở thành “vũ khí” lợi hại. Giữa kỷ nguyên số, liệu “tự do phát ngôn” có còn là tấm khiên vững chắc, hay đã biến thành “con dao hai lưỡi” đâm toạc niềm tin xã hội?
Thế giới ảo, với những cú lướt tay và những dòng bình luận tưởng chừng vô hại, đã trở thành một phần không thể thiếu của đời sống. Nhưng cũng chính trên cái “sân chơi” đầy mê hoặc ấy, ranh giới giữa tự do ngôn luận và phát ngôn vô trách nhiệm đang mờ nhạt hơn bao giờ hết, biến những tiếng nói cá nhân thành cơn bão táp xoáy đổ niềm tin xã hội.
Chuyên gia “mổ xẻ”: Khi niềm tin bị “tấn công” bằng lời nói
Ngày xưa, một lời nói có thể chỉ lan truyền trong xóm làng. Ngày nay, một dòng trạng thái, một video “bóc phốt” có thể vươn ra toàn cầu chỉ trong tích tắc. Đây không còn là chuyện “ai nói gì kệ ai” nữa rồi! Khi không gian mạng trở thành “khán phòng” công cộng vĩ đại nhất lịch sử, mỗi phát ngôn giờ đây mang một trọng lượng khổng lồ. Tự do, một giá trị thiêng liêng, đang bị một bộ phận không nhỏ nhầm lẫn với… “tự do làm càn”.
Phân tích một cách “sát sườn”, các chuyên gia chỉ ra rằng, sức mạnh hủy diệt của lời nói trên mạng nằm ở tốc độ lan truyền chóng mặt và khả năng khuếch đại cảm xúc tập thể. Một thông tin sai lệch, dù vô tình hay cố ý, có thể nhanh chóng biến thành “tin thật” trong mắt hàng triệu người. Hệ lụy là gì? Là danh dự bị chà đạp, là doanh nghiệp lao đao, thậm chí là sự chia rẽ trong chính cộng đồng.
Có lẽ đã đến lúc, cái gọi là “phân tích chuyên môn đơn giản” không cần những thuật ngữ cao siêu, mà chỉ cần nhìn vào thực tế “cơm bữa” trên mạng. Chúng ta thấy quá nhiều vụ việc “bóc phốt” thiếu kiểm chứng, những lời lẽ miệt thị, bôi nhọ nhân phẩm, hay những bình luận “ném đá hội đồng” mà không cần biết đúng sai. Đây chính là cách niềm tin bị bào mòn từng chút một. Niềm tin giữa người với người, niềm tin vào thông tin, và cả niềm tin vào một môi trường số lành mạnh.
Giới chuyên môn ví von, tự do phát ngôn mà thiếu trách nhiệm chẳng khác nào lái xe không phanh. Ai cũng muốn nhấn ga, nhưng mấy ai nghĩ đến hậu quả khi lao vào đám đông? Trách nhiệm công dân trên không gian mạng không chỉ là không vi phạm pháp luật, mà còn là sự tỉnh táo trước khi nhấn “Đăng”, là khả năng phân biệt thật giả, và là sự tôn trọng đối với người khác, dù họ có là ai đi chăng nữa.
Thực chất, tự do ngôn luận không hề bị tước đoạt, mà nó đang đòi hỏi một “phiên bản nâng cấp” của ý thức công dân. Nâng cấp để phù hợp với tốc độ “ánh sáng” của internet, nâng cấp để mỗi lời nói đều là đóng góp, chứ không phải là sự phá hủy. Niềm tin xã hội mong manh lắm, hãy giữ gìn nó bằng cả sự tự do và trách nhiệm của chính chúng ta!
