Giữa tâm bão Covid-19, khi cả xã hội chao đảo, có những người thầy thuốc đã không ngần ngại dấn thân vào hiểm nguy. PGS.TS Hoàng Bùi Hải, với trái tim “không cho phép mình hèn”, đã cùng đồng đội viết nên câu chuyện đầy quả cảm tại Bệnh viện dã chiến Hoàng Mai, nơi sinh tử kề cận từng hơi thở.
“Vào thời dịch Covid-19, khi chưa được đi vào vùng dịch, tôi thấy mình hèn hèn”, bác sĩ Hải nghẹn ngào kể lại những ngày tháng không thể quên ở Bệnh viện điều trị Covid-19 tại Hoàng Mai, Hà Nội.
Căn phòng làm việc vỏn vẹn 10m2, nằm cuối dãy hành lang tầng 2, với vài vật dụng cơ bản. Tối giản đến mức… chẳng có gì để “phô diễn”. Đó là nơi PGS.TS Hoàng Bùi Hải, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu và Hồi sức tích cực, phụ trách chuyên môn Bệnh viện Đại học Y Hà Nội – cơ sở Hoàng Mai, tiếp chúng tôi.
Anh vui vẻ gọi nơi đây là “công quán” – một “tổng hành dinh” được ghép từ những container. Nhìn ra ngoài, cây xanh mướt mát, hoa đua nhau khoe sắc. Mấy ai biết, chỉ vài năm trước, nơi này đã mọc lên thần tốc chỉ trong một tháng, giữa cơn đại dịch “nước sôi lửa bỏng”, trở thành Bệnh viện điều trị người bệnh Covid-19. Và ở đó, có những người bác sĩ, đêm khuya mới dám lén lút về nhà…
MỆNH LỆNH NGÀY 24/7/2021: Quyết định lịch sử!
“Ngày 24/7/2021 – một ngày tôi không bao giờ quên”, bác sĩ Hải bắt đầu câu chuyện, giọng đầy cảm xúc. Đó là khi tiếng chuông điện thoại vang lên, và đầu dây bên kia là PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Câu hỏi ngắn gọn nhưng nặng trĩu trách nhiệm: “Em có sẵn sàng thành lập và vận hành một bệnh viện điều trị Covid-19 tuyến cuối, đáp ứng tình hình đại dịch leo thang ở phía Nam không?”
Không một giây do dự, bác sĩ Hải đồng ý ngay lập tức. Một quyết định táo bạo, nhưng cũng là bản năng của người lính áo trắng!
PGS.TS Hoàng Bùi Hải trước căn phòng làm việc ở “công quán”, nơi những quyết định lịch sử được đưa ra.
Trước “mệnh lệnh” đặc biệt này, Khoa Cấp cứu và Hồi sức tích cực của anh đã trở thành những “chiến binh” trên khắp các mặt trận: từ Quảng Nam, Huế, Đà Nẵng đến Hà Tĩnh, Phú Yên, Bình Dương. Các đội tiêm phòng, cấp cứu, chống dịch nối tiếp nhau lên đường, gần như không biết đến ngày nghỉ là gì. “Anh em chúng tôi đã luôn sẵn sàng!”, anh khẳng định.
Chỉ một ngày sau cú điện thoại định mệnh, 25/7, một cuộc họp “xuyên biên giới” đã diễn ra. Qua màn hình trực tuyến, những câu chuyện đau lòng từ TP.HCM về sự khốc liệt của đại dịch như cứa vào tim những người tham dự. Quyết tâm phải hành động ngay lập tức bùng cháy hơn bao giờ hết, từ lãnh đạo, nhà tài trợ đến nhà thầu.
Và rồi, chỉ trong chớp mắt, ngày 26/7, Bệnh viện điều trị người bệnh Covid-19 đã được khởi công trên mảnh đất 3,5ha tại ngõ 587 đường Tam Trinh, Hoàng Mai. Thần tốc! Đúng ngày 1/9, một bệnh viện 500 giường hồi sức tích cực đã hiên ngang đứng đó, sẵn sàng đón những bệnh nhân nặng nhất.
Bệnh viện điều trị người bệnh Covid-19 giờ là Bệnh viện Đại học Y Hà Nội – cơ sở Hoàng Mai, nơi ghi dấu những tháng ngày lịch sử.
Bệnh viện được thiết kế “công phu” với hơn 31 khối nhà, mỗi khối 400-500m2, chia làm 3 khu vực rõ rệt: khu xanh (hành chính, an toàn tuyệt đối), khu vàng (dinh dưỡng, nghỉ ngơi, xét nghiệm định kỳ) và khu đỏ (khu vực “chiến trường” dành cho bệnh nhân và nhân viên y tế mặc đồ bảo hộ kín mít).
PGS.TS Hoàng Bùi Hải nhấn mạnh, mọi thiết kế đều tuân thủ nguyên tắc chống dịch quốc tế, đảm bảo “đường đi” của khí sạch và khí bẩn không bao giờ giao cắt. Hệ thống điều hòa khí sạch được lắp đặt “độc nhất vô nhị”: khí sạch len lỏi vào từ đầu giường, khí bẩn được hút ra, tiệt trùng bằng tia UV và lọc kỹ lưỡng trước khi thải ra ngoài. Nhờ vậy, nguy cơ lây nhiễm chéo được giảm đến mức tối đa.
Thậm chí, không khí nóng được hút từ dưới chân tường, qua hệ thống lọc; không khí mát được cấp ra từ phía trên. Kết quả là, dù khoác bộ bảo hộ nóng bức, các “thiên thần áo trắng” vẫn có thể an tâm chăm sóc bệnh nhân đến hết ca trực.
Anh em bác sĩ được trực tiếp “chỉ đạo” kiến trúc sư để bố trí từng phòng, từng lối đi, từng máy móc sao cho vừa tiện lợi, vừa khoa học. “Phải hài hòa, nhưng trên hết là an toàn!”, anh khẳng định.
Để hoàn thành “kỳ tích” này, 1.500 công nhân đã làm việc liên tục 3 ca mỗi ngày, thậm chí có cả ca xuyên đêm. Cả kỹ sư, công nhân cũng làm việc quên khái niệm “ngày mai”, tất cả vì một mục tiêu chung: xây dựng bệnh viện Covid-19 nhanh nhất có thể.
300 chỗ ở được chuẩn bị sẵn cho nhân viên y tế. Nhưng thay vì “đóng quân” tuyệt đối, bệnh viện áp dụng cơ chế tự đánh giá rủi ro. Mỗi người tự xem xét mức độ an toàn, nguy cơ phơi nhiễm trước khi về nhà. “Khi trách nhiệm được đặt lên cao, mọi người đều rất nghiêm túc”, bác sĩ Hải chia sẻ.
Nhờ vậy, nhân viên được về nhà, giảm căng thẳng, tránh nguy cơ trầm cảm. Nhưng sự trở về ấy cũng không hề dễ dàng. Có bác sĩ phải chờ đến khi hàng xóm đã say giấc nồng mới dám lặng lẽ bước vào nhà mình.
“Hàng xóm động viên nhiều lắm. Nhưng chúng tôi vẫn lựa lúc mọi người đi ngủ mới về”, anh kể. Đó không phải là sự sợ hãi, mà là sự thận trọng tột cùng và nỗi lo vô hình len lỏi trong những ngày cả xã hội phải căng mình chống dịch.
PGS.TS Hoàng Bùi Hải cho biết, ngay từ khi virus “ghé thăm” Vũ Hán, Khoa Cấp cứu đã “tiên tri” và đề xuất thành lập khu sàng lọc riêng. Hệ thống phân loại bệnh nhân được thiết lập sớm, trang thiết bị đầy đủ, nhân viên được tập huấn kỹ càng. Nhờ vậy, bệnh viện đã “giữ sạch” rất lâu trước khi ghi nhận ca bệnh đầu tiên từ ngoại viện.
PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, thăm hỏi bệnh nhân tại cơ sở Hoàng Mai.
Khi các địa phương “kêu cứu”, đội ngũ của bệnh viện là những người đầu tiên xung phong. “Có những người bình thường rất trầm lặng. Nhưng khi cần người vào phía Nam, họ xung phong ngay: ‘Để em đi’”, bác sĩ Hải xúc động nhớ lại. Theo anh, không ai mong chiến tranh hay bệnh tật, nhưng Covid-19 nghiệt ngã đã làm bùng lên tình yêu thương đồng loại và tinh thần đoàn kết dân tộc mãnh liệt hơn bao giờ hết.
“CỐ THÊM MỘT CHÚT” – Triết lý làm nên những kỳ tích
Sinh ra ở Quảng Xương, Thanh Hóa – vùng đất “địa linh nhân kiệt” với gần 200 anh hùng liệt sĩ, bác sĩ Hải thấm nhuần những câu chuyện chiến tranh và sự hy sinh ngay từ thuở bé. Cha anh, một cựu tù Phú Quốc, từng bị giam trong “chuồng cọp”, đã từ chối cơ hội du học nước ngoài để “đi B” – dấn thân vào chiến trường khốc liệt nhất.
Những câu chuyện về tình đồng đội, tình người trong hoàn cảnh ngặt nghèo của người cha đã gieo mầm sâu sắc vào tâm hồn cậu bé Hoàng Bùi Hải. “Nghĩ về thời chiến, các cụ hừng hực ra trận. Đến thời Covid-19, khi chưa được xông pha vào vùng dịch, tôi thấy mình hèn hèn”, anh bộc bạch, ánh mắt rưng rưng.
“Trong nhiều trường hợp, chỉ cần mình ngừng cố gắng, có thể cả cuộc đời một con người sẽ dừng lại. Thế nên, nếu cố được, hãy cố thêm một chút” – triết lý sống của người bác sĩ.
Triết lý sống của PGS.TS Hoàng Bùi Hải được anh gói gọn trong bốn từ giản dị nhưng đầy sức mạnh: “Cố thêm một chút”.
Chỉ cần 5 phút thôi, cố đọc kết quả cho bệnh nhân kịp chuyến xe về quê. Cố truyền thêm chút kiến thức, giúp đồng nghiệp tránh sai sót. Cố ép tim thêm một nhịp, khi máy tạo nhịp chưa kịp đến, để giành giật một sinh mạng từ lưỡi hái tử thần.
Anh kể về một ca sốc tim, phải ép điện liên tục. Máy tạo nhịp vẫn “bặt vô âm tín”, nhưng bác sĩ Hải không bỏ cuộc: “Tôi thấy vẫn còn cơ hội, anh em cố lên!”. Và rồi, một phép màu đã xảy ra: bệnh nhân được cứu sống sau 2 tiếng đồng hồ ép tim ngoài lồng ngực không ngừng nghỉ!
Dễ dàng cảm nhận được tình yêu và sự gắn bó sâu sắc của anh với từng gốc cây, từng căn phòng trong “ngôi nhà thứ hai” của mình.
“Tôi mừng lắm, bệnh nhân Covid-19 nặng phải ép tim 2 tiếng đồng hồ, vậy mà sống được, ra viện vẫn tỉnh táo. Câu đầu tiên bệnh nhân gặp chúng tôi là hỏi vì sao phải đóng 3,5 triệu đồng. Nghe thấy câu hỏi ấy, tôi bật cười vui sướng! Điều đó chứng tỏ bệnh nhân đã hồi phục, não bộ hoạt động rất tốt”, bác sĩ Hải hồ hởi chia sẻ. Một câu hỏi “hồn nhiên” đến lạ lùng, nhưng lại là minh chứng sống động nhất cho sự hồi sinh.
Theo anh, áp lực và mệt mỏi đôi khi đến từ sự kiệt quệ tinh thần. Một lời động viên nhỏ từ đồng nghiệp, từ lãnh đạo, hay chính từ người bệnh, lại tiếp thêm năng lượng vô tận để các bác sĩ tiếp tục hành trình chiến đấu: chiến đấu với bản thân, chiến đấu với bệnh tật, giành lại sự sống cho bệnh nhân.
Trong mắt nhiều người, anh là nhà nghiên cứu, bác sĩ, thầy giáo. Nếu được lựa chọn, anh muốn cuộc đời ghi dấu tên anh bằng danh xưng nào?
“Nghiên cứu khoa học giúp tôi rất nhiều trong giảng dạy và khám chữa bệnh. Còn với vai trò người thầy, trong nghề y chúng tôi có rất nhiều bậc thầy lớn, và tôi vẫn nghĩ mình là học trò nhiều hơn. Tuy vậy, tôi luôn tâm niệm phải đào tạo, phải truyền nghề và truyền cả tình yêu nghề cho các bạn trẻ chưa có nhiều trải nghiệm như mình.”
“Nếu được chọn, tôi chọn là bác sĩ – một bác sĩ cấp cứu. Đây là lĩnh vực rất rộng, làm càng lâu càng thấy không có giới hạn. Cần học nữa, học mãi và lan toả.”
